İslam toplumunun son iki asır içinde topyekûn maruz kaldığı her türlü olumsuzluğa karşı İslam medeniyetini tekrar eski canlılığına kavuşturmak için çalışan aydınlar; bir taraftan İslam’a yöneltilen hücumlara cevap vermeye çalışırken diğer taraftan da Müslümanları uyandırma, siyasi esaretten ve ekonomik çöküntülerden kurtarma, dini hurafelerden temizleme gayretinde olmuşlardır.
Bu dönemde Cemaleddin Afgani, Muhammed Abduh, Seyyid Ahmed Han, Muhammed İkbal, Seyyid Emir Ali, Said Halim Paşa, ...